Skóra trądzikowa

21 grudnia 2018

Skóra trądzikowa charakteryzuje się nasilonym łojotokiem, wynikającym z nieprawidłowości w pracy gruczołów łojowych. Trądzik, który towarzyszy temu typowi skóry jest powszechną chorobą w krajach rozwiniętych przemysłowo – dotyczy on głównie osób w okresie dojrzewania i jest związany ze zmianami hormonalnymi, lecz coraz częściej objawy utrzymują się, aż do późnej dorosłości. Gruczoły łojowe, które produkują nadmierną ilość sebum, sprawiają, że cera staje się tłusta – świadczy o tym jej błyszczenie, a także indywidualne odczucie tłustości skóry. Cera trądzikowa charakteryzuje się wykwitami skórnymi, czyli tzw. trądzikiem – pojawiają się na niej zaskórniki i prosaki. Poniższy opis dotyczy wzorcowego typu skóry trądzikowej. Należy mieć na uwadze, że indywidualne doświadczenia mogą się różnić od poniższej charakterystyki w zależności od stanu zdrowia, sposobu życia oraz rodzaju pielęgnacji cery. 
Należy mieć również na uwadze fakt, że skóra trądzikowa często występuje w połączeniu np. ze skórą tłustą, mieszaną lub naczyniową.

Skora tradzikowa

Skóra trądzikowa - objawy

Gruczoły łojowe występują praktycznie na całej powierzchni ciała, z wyjątkiem wewnętrznej strony dłoni i spodniej części stóp. Często występują w tzw. skupiskach – w przypadku twarzy jest to strefa T, czyli czoło, nos i broda. Wiele czynników przyczynia się do wzmożonej produkcji sebum, czyli wydzieliny gruczołów łojowych w tym obszarze – poza zmianami hormonalnymi i działaniem stresu, wpływ na to ma niewłaściwa pielęgnacja skóry, która przesusza ją lub zatyka ujścia gruczołów. 
Również skłonność do rogowacenia mieszków włosowych sprawia, że duże ilości martwego naskórka czopują ujścia gruczołów, co prowadzi do tworzenia się zaskórników. Dzieje się tak, ponieważ zablokowany łój staje się pożywką do rozwoju bakterii, głównie Propionibacterium acnes, dla których środowisko pozbawione tlenu jest idealną przestrzenią do rozwoju. Wygląd skóry trądzikowej zależy od stopnia nasilenia zmian – delikatna postać charakteryzuje się występowaniem zaskórników na twarzy, szyi, a niekiedy również na klatce piersiowej i plecach. 
Zmiany średnionasilone charakteryzują się zaczerwienieniem skóry, pojawieniem się stanów zapalnych – krostek i grudek. W najcięższych przypadkach stany zapalne przekształcają się w guzki i torbiele sferoidalne. 

Powyższe zmiany klasyfikuje się w rozróżnieniu na trzy stopnie nasilenia trądziku:

  • trądzik łagodny – nazywany inaczej zaskórnikowym,
  • trądzik umiarkowany – określany również mianem grudkowo-krostkowego, 
  • trądzik nasilony – tzw. trądzik skupiony.

Źle leczony trądzik oraz niewłaściwa pielęgnacja skóry sprawiają, że choroba staje się uporczywa i prowadzi do powstawania blizn oraz przebarwień pozapalnych. Występują one najczęściej u osób z ciemną karnacją. Są to płaskie obszary przebarwionej skóry, które z czasem mogą ulegać rozjaśnieniu.

Najważniejsze przyczyny

Jedną z głównych przyczyn powstawania trądziku są zmiany hormonalne, które objawiają się głównie w okresie dojrzewania, co tłumaczy skalę występowania zmian u młodych dziewcząt i chłopców. 
Gruczoły łojowe są szczególnie wrażliwe na hormony – w okresie dojrzewania następuje fizjologiczny wzrost poziomu androgenów, które stymulują gruczoły do wydzielania sebum w ilości przekraczającej naturalne potrzeby skóry. W zdecydowanej większości przypadków trądzik zanika po okresie dojrzewania, jednak w przypadku kobiet, które borykają się z zaburzeniami hormonalnymi, jak zespół policystycznych jajników (PCO) gruczoły łojowe nie zaprzestają intensywnego wydzielania sebum. U obu płci czynnikiem silnie działającym na ich pracę jest także wysoki poziom stresu.
Nadmierna pielęgnacja skóry skupiona głównie na jej oczyszczaniu, prowadzi do zwiększania podrażnienia. Jego wysoki stopień powoduje nadmierną produkcję sebum, co sprawia, że tworzy się idealne środowisko do rozwoju bakterii Propionibacterium acnes. Bakterie te w wyniku zwiększonego namnożenia wywołują stany zapalne, a także przyczyniają się do powstawania czerwonych, często wypełnionych ropą zmian na skórze. Innymi czynnikami wpływającymi na powstawanie zmian trądzikowych są pewne grupy leków, jak sterydy oraz zawierające lit. Również uwarunkowania genetyczne wpływają na prawdopodobieństwo wystąpienia trądziku – w przypadku, gdy u obojga rodziców trądzik występował, bądź posiadają oni cerę trądzikową, prawdopodobieństwo zachorowania jest wyższe niż w przypadku osób nieobciążonych. Mimo to nie wyjaśniono jeszcze udziału czynników genetycznych w patogenezie trądziku.
 

Trądzik jest powszechną chorobą w krajach przemysłowych. Dotyczy on głównie osób w okresie dojrzewania i jest związany ze zmianami hormonalnymi, lecz coraz częściej objawy utrzymują się aż do późnej dorosłości. 

Czynniki sprzyjające rozwojowi trądziku

Współczesna dermatologia wyróżnia obecnie cztery czynniki, które sprzyjają rozwojowi występującemu już trądzikowi. Są to:

  • łojotok, czyli nadprodukcja łoju – w warunkach naturalnych występuje fizjologiczne wydzielanie sebum, które pokrywa włosy i skórę. Zaburzone wydzielanie przyczynia się do rozwoju trądziku, ale również bywa przyczyną łojotokowego zapalenia skóry.
  • nadmierny wzrost bakterii – w normalnych, fizjologicznych warunkach w mieszkach włosowych znajdują się bakterie Propionibacterium Acnes, które nie mają szkodliwego wpływu na organizm. W sytuacji, gdy mieszek włosowy zostaje zaczopowany, bakterie te nadmiernie się namnażają, co prowadzi do powstania stanu zapalnego.
  • nadmierne rogowacenie, czyli hiperkeratoza – zbyt duże wydzielanie łoju prowadzi do nieprawidłowego złuszczania martwych komórek, co zwiększa prawdopodobieństwo zatkania mieszka włosowego i uformowania miękkiego czopu. Powstanie takiego czopu sprawia, że ściany mieszka włosowego uwypuklają się, formując zamknięty zaskórnik.
  • stan zapalny – w nasilonych przypadkach stanu zapalnego spowodowanego namnożeniem się bakterii, ściany mieszków włosowych pękają, a ich zawartość (m.in. bakterie, lipidy i fragmenty martwych komórek) jest uwalniana do otaczających je tkanek, co prowadzi do powstania odczynu zapalnego.

Wpływ stylu życia na skórę trądzikową

Sposób życia ma niebagatelny wpływ na nasze zdrowie. Zewnętrzne czynniki nie wpływają bezpośrednio na pojawienie się trądziku, jednak wyraźnie mogą nasilać jego objawy i prowadzić do pogorszenia stanu skóry trądzikowej. Najczęściej wśród takich czynników wyróżnia się: 

  • dietę bogatą w węglowodany,
  • spożywanie dużej ilości produktów nabiałowych, zwłaszcza mleka krowiego,
  • stosowanie ostrych przypraw,
  • spożywanie kakao (zaobserwowane jedynie u części chorych),
  • palenie papierosów,
  • stosowanie produktów do makijażu, które blokują pory.

Według badań, przeprowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu w Oslo pod przewodnictwem Jona Adresa Halvorsena, istnieje ścisły związek pomiędzy pojawieniem się trądziku, a spożywaniem dużej ilości czekolady i chipsów, przy jednoczesnym niedoborze świeżych warzyw. 
Wnioskiem, który wysunęli naukowcy, z tego badania przeprowadzonego na grupie 3 775 młodych Norwegów, jest to że niski indeks glikemiczny może pełnić funkcję ochronną przed rozwojem trądziku.

Skora tradzikowa

Jak dbać o skórę trądzikową?

Odpowiednia pielęgnacja skóry trądzikowej jest bardzo istotna – źle dobrana może prowadzić do zaostrzenia objawów. 

Główne zalecenia to:

  1. Stosowanie żelu antybakteryjnego do mycia twarzy połączonego z letnią wodą.
  2. Regularne usuwanie makijażu, stosowanie toniku antybakteryjnego.
  3. Stosowanie kremów matujących i o właściwościach antybakteryjnych.
  4. W przypadku braku zmian ropnych wykonywanie raz w tygodniu delikatnego peelingu i stosowanie maseczek oczyszczających.
  5. Korzystanie z kremów z filtrem UVA/UVB.
  6. Unikanie kąpieli słonecznych, które po chwilowej poprawie wyglądu skóry zaostrzają stany zapalne.
  7. Korzystanie z antybakteryjnych kosmetyków do twarzy.
  8. Dieta bogata w owoce i warzywa, uzupełnianie jej witaminami A, B2. B5 i solami cynku.
  9. Unikanie ostrych potraw.
  10. Należy pozostać pod stałą opieką lekarza dermatologa, który zaplanuje leczenie, przepisze odpowiednie leki oraz zaleci najbardziej efektywne zabiegi.
  11. Wskazane jest również korzystanie z pomocy kosmetologa, który pomoże profesjonalnie oczyścić twarz – częstotliwość wizyt 
  12. powinna być uzależniona od indywidualnych potrzeb.

ABY DOWIEDZIEĆ SIĘ WIĘCEJ
ZADZWOŃ POD: 618407488

Leczenie – dermokosmetyki i zabiegi kosmetyczne

Leczenie trądziku jest konieczne – w sytuacji, gdy zostanie ono zaniechane, na twarzy pojawią się blizny oraz przebarwienia. Często zdarza się, że mimo prawidłowo prowadzonego leczenia pozostają delikatne blizny oraz występuje hiperpigmentacja, czyli wspomniane brązowe przebarwienia. 
Wszelkie zabiegi kosmetyczne powinny zostać poprzedzone konsultacją dermatologiczną, podczas której lekarz dobierze odpowiednią terapię dostosowaną do potrzeb skóry pacjenta. W trakcie leczenia wskazane jest wykonywanie profesjonalnego oczyszczania skóry w gabinecie kosmetycznym. Lekarz dermatolog może zalecić stosowanie dermokosmetyków – są to profesjonalne kosmetyki, preparaty z pogranicza medycyny i kosmetyki, których zadaniem jest pielęgnowanie i leczenie skóry, jednocześnie nie wywołując podrażnień. Specjalne preparaty myjące, tzw. mydła bez mydła, a także płyny micelarne charakteryzują się odczynem pH 5,5-6,5, dzięki czemu nie powodują nasilenia stanów zapalnych, a także posiadają właściwości dezynfekujące i przeciwzapalne. Zadaniem dermokosmetyków jest nawilżenie, odżywienie oraz zmatowienie skóry połączone z ograniczeniem ilości produkowanego łoju – są one dostępne bez recepty, lecz należy pamiętać, że źle dobrane nie będą odpowiednio wspomagały leczenia, dlatego w tym przypadku również jest konieczna konsultacja z dermatologiem. 
W sytuacji, gdy mimo skutecznego leczenia na twarzy pozostały zmiany potrądzikowe, czyli blizny i przebarwienia, istnieje możliwość ich usunięcia. Według lekarzy najskuteczniejszą metodą usuwania blizn jest zabieg z wykorzystaniem lasera frakcyjnego CO2, choć najczęściej wykonuje się zabiegi mikrodermabrazji oraz peelingi chemiczne. W Instytucie Zdrowia i Urody Aspazja dostępne są wszystkie te metody. Trądzik jest chorobą wymagającą doboru indywidualnego i długotrwałego leczenia, dlatego też zaleca się, by pacjenci przez ten czas przebywali pod stałą opieką lekarza dermatologa. Efekty dobrze prowadzonego leczenia zaczynają być widoczne już po kilku tygodniach.

Skora tradzikowa
lek. med.
Przemysław
Trzeciak